Nazwa użytkownika Hasło | Rejestracja | Zapomniane hasło
Drukuj
Zmniejsz tekst
Powiększ tekst
publikacja "Zarys historii Żydów Ziemi Kutnowskiej"

Zarys historii Żydów Ziemi Kutnowskiej

Publikacja powstała przy wsparciu finansowym:

Prezydenta Miasta Kutno,

Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce,

Barbary i Włodzimierza Żaczek z Kutna.

Partnerami TPZK w publikacji są:

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma,

Archiwum Państwowe w Poznaniu,

Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Kutnie.

Ogromny wkład w postaci udostępnionych materiałów archiwalnych włożyły następujące instytucje i osoby prywatne:

Instytut Pamięci Narodowej,

Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority,

Bundesarchiv Archiwum Federalne w Niemczech,

Muzeum Regionalne w Kutnie,

Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Kutnie,

Piotr Piluk (Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Warszawa).

Marek Wójkowski,

Andrzej Kubiak.

Patronat Honorowy nad publikacją przyjęli:

Prezydent Miasta Kutna,

Centrum Dialogu im. Marka Edelmana.

Patronat prasowy: “Słowo Żydowskie”

Recenzję do publikacji napisał prof. zw. dr hab. Wiesław Puś, a słowo wstępne zamieścił zastępca Prezydenta Miasta Zbigniew Wdowiak.

Książka zatytułowana „Zarys Historii Żydów Ziemi Kutnowskiej” jest 58 pozycją bibliofilską wydaną przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej.

Images: okladka zarys historii.jpg

Książka została podzielona na cztery części „Świt”, „Dzień”, „Noc”, „Jutrzenka”.W części I przedstawiona jest historia osadnictwa Żydów na Ziemi Kutnowskiej, które rozpoczęło się w XVI wieku. Liczba ludności żydowskiej zwiększała się systematycznie, co doprowadziło do powstania samodzielnego kahału, który przez cały wiek XVI rósł w siłę i nabierał coraz większego znaczenia. Upadek gospodarczy Polski w XVII wieku, będący wynikiem ogólnego kryzysu i zniszczeń związanych z wojnami oraz falą pogromów żydowskich w okolicznych miastach (Łęczyca, Gąbin), nie spowodował unicestwienia kahału kutnowskiego, który w XVII stuleciu zaliczał się do najliczniejszych na tym obszarze Rzeczpospolitej. Według spisu z roku 1796 liczba ludności kahału kutnowskiego wynosiła około 1500 osób, których głównym zajęciem było rzemiosło i handel.

W części II zatytułowanej „Dzień” autorzy artykułów umieszczonych w książce przedstawili codzienne życie społeczności żydowskiej.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w roku 1918, Żydzi stali się pełnoprawnymi obywatelami Państwa. Swoimi działaniami spowodowali, że Kutno zaczęło się rozwijać. To dzięki nim w naszym mieście powstały pierwsze zakłady przemysłowe, szkoły, rozpoczęły działalność banki. Miasto zaczęło być liczącym się miejscem w Polsce i poza jej granicami.

Diaspora żydowska, zaczęła tworzyć własne szkoły, środowiskowe spółdzielnie kredytowe, towarzystwa gimnastyczno-sportowe, organizacje rzemieślników miasta Kutna i powiatu kutnowskiego, oraz stowarzyszenia, których celem była ochrona zdrowia. W Kutnie działało również żydowskie stowarzyszenie, które udzielało pomocy osobom udającym się do Palestyny, Towarzystwo Opieki nad dziećmi żydowskimi, Żydowski Klub Towarzyski i inne.

W części III przedstawiona jest najbardziej tragiczna karta z historii życia społeczności żydowskiej

Nigdy więcej nie stać bezradnie wobec zła”, tak apelował do wszystkich ludzi Władysław Bartoszewski. To trudne zadanie, czasami wręcz niewykonalne, należy jednak dążyć do spełnienia tego apelu. Nadrzędnym drogowskazem naszego działania winien być ponadczasowy, uniwersalny dla wszystkich Dekalog. W czasie II wojny światowej, po włączeniu Kutna
w granice III Rzeszy, na Ziemi Kutnowskiej nastała „Noc”, która trwała ponad pięć lat, w czasie których naziści konsekwentnie realizowali swój plan eksterminacji Żydów. Działali tak skutecznie, że z liczącej około 8000 tysięcy społeczności żydowskiej miasta Kutna, przeżyło jedynie kilkudziesięciu, a i oni w większości opuścili po wojnie miasto.

Część IV którą zatytułowaliśmy „Jutrzenka”, w naszym zamyśle powinna budzić nadzieję, że podobna zbrodnia ludobójstwa nigdy się nie powtórzy.

„Mieszkam w Szwecji, jestem obywatelką szwedzką. Żyję z respektem i wdzięcznością dla tego kraju, który nas przyjął, dał możliwości pracy, a dzieciom i młodzieży nauki, ale nie jestem Szwedką.

Kocham Izrael, ale nigdy nie zaakceptuję fanatyzmu i nietolerancji.

Urodziłam się w Polsce, gdzie przodkowie moi żyli od setek lat, a język polski był mo­im pierwszym językiem. Mój mąż był Polakiem, ale ja nie jestem Polką – to zrozumiałam w 1969 roku.

Staram się być człowiekiem, żyć tak jak mogę, skromnie i uczciwie, szanować ludzi niezależnie od koloru skóry, narodowości czy religii.”

Ida Kowal – Göteborg

Tak napisała pani Ida Kowal, Żydówka, urodzona w Kutnie, która z Polski musiała wyemigrować po wydarzeniach marcowych w 1968 roku.

W jej tekście zamieszczonym w książce, można wyczuć tęsknotę do Polski i miasta rodzinnego Kutna, z którym wiąże wspomnienia z lat dzieciństwa.

„Zarys historii Żydów Ziemi Kutnowskiej”

Wstęp

Zamiast przedmowy

Część pierwsza – „Świt”

1. Dariusz Marchewka „Żydzi kutnowscy i ich gmina w końcu XVIII i pierwszej ćwierci XIX wieku”

2. Jolanta Leśniewska „Ludność żydowska w Żychlinie w latach 1859-1893 na podstawie ksiąg ludności stałej”

Część druga – „Dzień”

3. Janusz Pawlak „Stowarzyszenia żydowskie w powiecie kutnowskim w okresie dwudziestolecia międzywojennego (cz. I)”

4. Janusz Pawlak „Organizacje i stowarzyszenia żydowskie w Kutnie i powiecie kutnowskim w latach 1918-1939 (cz. II)”

5. Dariusz Marchewka „Żydowskie spółdzielnie kredytowe w Kutnie w okresie międzywojennym”

6. Janusz Pawlak „Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe „Makabi” w Kutnie

7. Dariusz Marchewka „Żydowscy akademicy z Kutna i powiatu kutnowskiego na uczelniach zagranicznych 1918-1939”

8. Grażyna Baranowska „Szalom Asz – pisarz wyklęty”

9. Grażyna Baranowska „Twórczość Szaloma Asza – próba spojrzenia”

10. Agnieszka Batelli „Kultura muzyczna Żydów”

11. Teresa Mosingiewicz „Aron Eizyk – różana tradycja Kutna”

12. Zdzisław Macher „Moja droga do szkoły, czyli wspomnienia i obrazki z Kutna sprzed osiemdziesięciu lat”

Część trzecia – „Noc”

13. Kinga Czechowska „Społeczność żydowska Kutna i jej losy w okresie II wojny światowej”

14. Bernard Dąbrowicz „…Jak ja nawet nie będę – to bym chciała, żeby ktoś i wam opowiedział o naszych ostatnich przeżyciach…”

15. Bernard Dąbrowicz „Z Krośniewic do Książnic”

16. Andrzej Grzegorczyk „Zagłada kutnowskich Żydów w obozie Kulmhof w Chełmnie nad Nerem”

Część czwarta – „Jutrzenka”

17. Ida Kowal „Mieszkam w Szwecji”

18. Piotr Piluk „Odnalezione ulice”

Aneksy

1. Spis Żydów zamieszkałych w getcie w Kutnie 29 lipiec 1941

2. Spis Żydów zmarłych w getcie w Kutnie w 1941 roku (fotokopia)

3. Album zdjęć SS-Oberscharfűera Baltruschata (wybrane fragmenty)

4. Archiwum Ringelbluma – Tereny wcielone do Rzeszy: Kraj Warty, tom 9, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.

a. Dokument nr 22. ARG I 834 (Ring. I/836)

b. Dokument nr 23. ARG I 835 (Ring. I/837)

c. Dokument nr 24. ARG I 836 (Ring. I/838)

d. Dokument nr 25. ARG I 837 (Ring. I/839)

e. Dokument nr 26. ARG I 838 (Ring. I/840)

f. Dokument nr 29. ARG I 1071 (Ring. I/381)

5. Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie:

Fragmenty zeznań świadków Juliana P. oraz Włodzimierza R., w sprawie Schuermann (Schűrmann) Wilfred, burmistrza Kutna, oskarżonego o okrutne traktowanie Żydów i Polaków w Kutnie, przyzwalanie na egzekucje Żydów, stłoczenie 7000 osób w getcie…



o publikacji pisano na stronie: https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/k/493-kutno/120-aktualnosci/45099-10062016-ukazala-sie-polska-ksiega-pamieci-o-zydach-z-kutna



Copyright © 2009 - 2010 by Adam Brzęcki & Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej.

stat4u Valid XHTML 1.0 Transitional Poprawny CSS!