Pierwszą kwestę publiczną, w celu zdobycia środków finansowych na konserwację starych grobów, Zarząd Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej zorganizował w dniu 11 listopada 1992 roku. Inicjatorem ratowania zabytków kutnowskiego cmentarza był śp. Andrzej Urbaniak Prezes TPZK. Członkowie Towarzystwa oraz młodzież szkolna z I Liceum Ogólnokształcącego im. J. H. Dąbrowskiego kwestowali na ten cel. Dzięki hojności mieszkańców Kutna odrestaurowano pomnik nagrobny wielce zasłużonego dla Kutna, dr Antoniego Troczewskiego, wzniesiony w 1929 roku oraz nagrobek Franciszki Enderlin, Przełożonej Pensji Żeńskiej. Po jedenastu latach kwestę wznowiono i trwa ona nieprzerwanie od 2003 roku do dziś. Kwesta jest prowadzona każdego roku w dniu 1 listopada od godzin porannych aż do zmierzchu.
nagrobek Julianny Janowskiej nagrobek Rodziny Ptaszyńskich
Dzięki zaangażowaniu członków Towarzystwa corocznie przeprowadzana jest wizja lokalna na cmentarzu. Stare i zabytkowe groby są dokumentowane, a następnie zapadają decyzje o wyborze tych do renowacji. Konserwatorzy sztuki zajmują się nagrobkami zabytkowymi wpisanymi do rejestru zabytków. Natomiast członkowie TPZK czyszczą, odnawiają i konserwują te nagrobki, które nie są wpisane do rejestru zabytków.
Jerzy Łompieś tłumaczy, w jaki sposób odczyszcza stare płyty nagrobne
Oprócz prac wymagających wiedzy o sztuce konserwacji, w ciągu całego roku kalendarzowego członkowie wykonują bardzo prozaiczne prace – porządkują teren wokół grobów i wyrywają chwasty. W tym miejscu należy wyróżnić osobę pana Jerzego Łompiesia, którego prawie każdego dnia od późnej wiosny do wczesnej jesieni można zobaczyć na kutnowskim cmentarzu podczas porządkowania i czyszczenia starych, zaniedbanych nagrobków.
nagrobek Rodziny Grochowskich tabliczka mocowana na odnowionych grobach
Od pierwszej kwesty w 2003 roku zarząd TPZK co roku powołuje komisję ds. przeliczenia środków finansowych zebranych podczas publicznej kwesty na odnowienie starych zabytkowych nagrobków. Zaraz po zmierzchu, gdy już zakończone jest kwestowanie, w „Modrzewiowym Dworku” – siedzibie TPZK przy ul. Narutowicza 20, komisja przeprowadza liczenie. W skład komisji zawsze wchodzi co najmniej siedmiu członków TPZK, a także prezes, skarbnik i przewodniczący komisji rewizyjnej TPZK. Zdejmowane są plomby z puszek i komisja liczy pieniądze. Po przeliczeniu gotówki sporządza się protokół (z wyszczególnieniem, ile bilonu i banknotów oraz z jakim nominałem), który podpisują wszyscy członkowie komisji. Środki finansowe na renowację starych grobów gromadzone są na rachunku TPZK na osobnym koncie w banku.
Dokumentację niezbędną do przeprowadzania prac remontowych i konserwatorskich zawsze nieodpłatnie wykonuje Bogdan Krawczyk (właściciel Pracowni Projektowo-Usługowej „Magbud”), który zawsze służy radą i pomocą przy konserwacji starych nagrobków.
nagrobek Rodziny Kamińskich nagrobek Zygmunta Matzeka
W roku 2004 rozpoczęto remont dwóch pierwszych grobów – odnowiono nagrobek Anny z Wernów-Krysińskiej (pochodzący z 1838 roku i należący do najstarszych na kutnowskiej nekropolii) oraz nagrobek rodziny Kamińskich (pochodzący z II połowy XIX wieku – m.in. Jana Kamińskiego +1889). Prace te wykonywane były przez pana Baranowskiego, a ukończone zostały w roku 2006.
Następne zabytkowe nagrobki były już konserwowane i odnawiane przez pp. Jarosława i Barbarę Czechowskich – konserwatorów dzieł sztuki z Torunia. Przed przystąpieniem do prac sporządzana jest dokumentacja konserwatorska, zawierana jest umowa, i dopiero na tej podstawie prowadzone są prace. W latach 2005 – 2007 został odnowiony grobowiec (w kształcie kapliczki) rodziny Grochowskich z II połowy XIX wieku, znanych miejscowych aptekarzy.
W roku 2007 pp. Jarosław i Barbara Czechowscy rozpoczęli konserwację jednego z piękniejszych grobowców na cmentarzu parafialnym – nagrobku Julianny z Boguckich Janowskiej +1886 (rzeźba z postacią Matki Boskiej Bolesnej stojącej na tle krzyża). Zaplanowano restaurację tego nagrobku na okres dwóch lat. Komisyjny odbiór prac konserwatorskich został dokonany protokółem z dnia 10 sierpnia 2009 roku.
nagrobek Edwarda Kopcia przed remontem i w trakcie odnawiania
W 2010 roku prowadzona była renowacja nagrobka Witolda Matzeka – wykonano nowy cokół, odnowiono i zakonserwowano krzyż (prace wykonywał pan Domański. Do odnowienia pozostało ogrodzenie metalowe. Odczyszczono płyty nagrobne na grobach Włodzimierza Kalicińskiego, Zofii Januszewskiej, Teofili Bowbelskiej, Rodziny Ptaszyńskich. W tym samym roku przeprowadzono renowację m.in. płyty nagrobnej żeliwnej Mikołaja Pawłowicza Maksymowicza Fiedorowa +1833 z krzyżem prawosławnym – jest to jeden z najstarszych nagrobków na kutnowskim cmentarzu parafialnym! Odsłonięta inskrypcja przedstawia datę 10.06.1833 rok.
nagrobek Mikołaja Pawłowicza Maksymowicza Fiedorowa nagrobek Teofili Bowbelskiej
Ze środków finansowych zebranych w ostatnich latach TPZK planuje renowację zabytkowego grobowca (z pomnikiem w kształcie neogotyckiej kapliczki) Anny Chlewickiej ze Starzyńskich. Będzie to duże i kosztowne przedsięwzięcie. Na remont czeka także m.in. nagrobek księdza Tomasza Cholewickiego – proboszcza w parafii Kutno pełniącego obowiązki przez 26 lat, Rodziny Cieleckich, Rodziny Miksów i wiele innych.
nagrobek Anny Chlewickiej ze Starzyńskich nagrobek księdza Tomasza Cholewickiego
fot. Bożena Gajewska

